Nhắc đến chất liệu chúng ta thường nhớ đến chất liệu sơn dầu, sơn mài hay lụa tơ tằm, gỗ trầm hương,… Vậy chất liệu của một bài viết/ một cây viết là gì?
Là từ vựng? Có lẽ đúng nhưng mà không đủ.
Bản thân mình cho rằng chính những trải nghiệm mới là chất liệu làm nên phong cách đặc trưng của mỗi cây viết. Trải nghiệm ở đây không phải là việc bạn kinh qua bao nhiêu gian khó, cũng không cần bạn phải thử sức trong mọi lĩnh vực, gặp phải mọi rắc rối để đúc rút ra. Trải nghiệm đôi khi chỉ là những lời tâm sự của bà cô đầu ngõ hay tâm sự của đứa bạn xa quê. Tất cả những điều bạn nhìn thấy, nghe thấy dù ngoài thực tế hay trong sách vở, dù của bản thân hay người xung quanh đều là chất liệu của riêng bạn mà thôi.
Nếu thế những người cùng nghe một câu chuyện thì đều có chung một chất liệu ư? Vậy làm sao mà dệt nên được chất riêng trong giọng văn của mình?
Không! Dù cùng là một sự việc nhưng mỗi người sẽ có những góc nhìn khác nhau, mỗi người sẽ có một bộ lọc khác nhau nên có dù từ cùng một câu chuyện chúng ta vẫn có thể tạo nên chất liệu của riêng mình, hoàn toàn khác với bạn ngồi cạnh.
Ví dụ đơn giản như ba người con trai cùng lớn lên trong bạo lực gia đình từ nhỏ. Bố thường xuyên đánh mẹ mỗi khi say xỉn. Thế nhưng, có người lớn lên với tâm niệm rằng mình sẽ không bao giờ như bố, không bao giờ làm vợ khổ như bố đã làm với mẹ. Trong khi đó có người lại trở thành chính người bố đáng sợ của mình, say xỉn, đánh đập vợ con. Cũng có người do những chướng ngại tâm lý như vậy từ nhỏ, họ sợ việc phải kết đôi thành một gia đình, lựa chọn không lập gia đình.
Mặc dù ví dụ trên có thể không sát với vấn đề chất liệu. Nhưng nó là minh chứng rõ ràng và dễ thấy nhất về việc mỗi người sẽ nhìn nhận, đánh giá sự vật sự việc qua lăng kính khác nhau như thế nào. Và cũng tương tự như vậy, chất liệu của mỗi người sẽ khác nhau bởi lăng kính nhìn đời của chúng ta khác nhau.
Nhưng gần 30 tuổi, gặp bao nhiêu người, đọc bao nhiêu sách sao tôi vẫn không có chất liệu cho riêng mình? Đó là do bạn chưa ý thức nhận diện và lưu trữ nó lại thành thứ của riêng mình thôi. Như Lê Cát Trọng Lý đã chia sẻ trong một postcard, khi chưa đủ trải nghiệm, cần phải vay mượn trải nghiệm của người khác, bạn cũng tìm hiểu và ghi chép lại tạo thành một “bộ ngôn ngữ”. Thì chúng ta cũng vậy, ngay từ hôm nay, hãy để ý quan sát hơn tất cả mọi chuyện trong cuộc sống, ghi nhớ, ghi chép lại để tạo thành một cuốn sổ tay lưu trữ những chất liệu của riêng mình.
Mình tin rằng, đó sẽ là một cách giúp chúng ta làm đa dạng, đa màu sắc chất liệu của bản thân, đặc biệt là những cây viết mới.