Covid - Mối quan hệ giữa Vitamin D & Miễn dịch cơ thể

Trong những năm vừa qua, tình hình dịch bệnh phức tạp, những biến chủng virus không ngừng xuất hiện, vaccine của chủng cũ đưa vào tiêm đại trà chưa xong thì biến chủng mới đã xuất hiện, gây hoang mang và lo lắng cho tất cả mọi người. Cũng chính vì lý do đó mà từ khóa “tăng cường miễn dịch” hay “nâng cao sức đề kháng” trở nên hot hơn bao giờ hết. Ngoài những kinh nghiệm bỏ túi như uống vitamin C, multi vitamin, uống nước cam,… rất nhiều người tìm đến những sản phẩm bổ sung vitamin D vì có nhiều tổ chức trong và ngoài nước nhấn mạnh tầm quan trọng của vitamin D trong hệ miễn dịch của cơ thể. Do đó, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu về vai trò của vitamin D trong hệ miễn dịch trong mùa dịch này nhé!

1. Vai trò của vitamin D trong hệ miễn dịch

Vai trò của vitamin D được thể hiện thông qua 2 cơ chế chính, đó là:

Sản xuất các peptide kháng khuẩn (protein)
Điều hòa phản ứng cytokine trong cơ thể.
Bảo vệ chủ động

1.1. Sản xuất các peptide kháng khuẩn (protein)

Một trong những vai trò chính của vitamin D trong hệ miễn dịch đó là tham gia vào hoạt động của các peptide kháng khuẩn – những peptide có hoạt tính chống lại sự xâm nhập của các vi khuẩn và các nội độc tố (chuỗi protein). Trong các tế bào miễn dịch như bạch cầu, tế bào tiêu diệt tự nhiên (NK), lympho,… vitamin D có khả năng kích thích sự biểu hiện của các peptide kháng khuẩn mạnh (ví dụ như cathelicidin), từ đó làm tăng khả năng miễn dịch của cơ thể. Năm 2009. Jeng và cộng sự đã ghi nhận được mối quan hệ tích cực giữa mức vitamin D và mức cathelicidin (một loại peptide kháng khuẩn) ở những bệnh nhân bị bệnh nặng.[4] Cathelicidin đã được chứng minh có hiệu quả chống lại các loại vi khuẩn gram dương, gram âm, nấm và nhiều loại vi khuẩn khác tại nhiều vị trí trong đó có niêm mạc của hệ thống hô hấp. Những bệnh nhân có mức vitamin D thấp thường có độ nhạy cảm với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cao hơn người bình thường. [4]

1.2. Điều hòa phản ứng cytokine

“Cơn bão Cytokine” chắc là thuật ngữ mà rất nhiều người biết đến từ khi đại dịch covid bùng phát, vì nó là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tử vong của những đối tượng bệnh nhân được xếp vào nhóm trẻ và khỏe. Vậy cytokine là gì?

Cytokine là một nhóm protein đa chức năng trong cơ thể, chúng được các tế bào miễn dịch sản xuất ra để giúp điều hòa quá trình miễn dịch trong cơ thể. Các cytokine giúp tế bào miễn dịch xác nhận chính xác mầm bệnh cần tiêu diệt thông qua các thụ thể đặc hiệu. Có thể nói, cytokine như một mạng wifi giúp hệ thống tế bào miễn dịch làm việc hiệu quả. Và các cytokine này cần thụ thể vitamin D mới có thể hoạt động một cách trơn tru, nuột nà. Do đó, mức vitamin D tuần hoàn có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất, điều tiết và biểu hiện của các cytokine.

Vậy cơn bão cytokine là gì? Đó là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể bị quá tải, dẫn tới những phản ứng quá mức với các tác nhân xâm nhập gây viêm toàn hệ thống. Tức là, trong cơn bão cytokine, các tế bào miễn dịch trong cơ thể không thể phân biệt được mầm bệnh và tế bào khỏe mạnh của cơ thể. Chúng ra lệnh cho tế bào miễn dịch tiêu diệt tất cả, khiến cho các cơ quan chức năng bị suy kiệt nhanh chóng kéo theo đó là tỷ lệ tử vong cũng tăng cao không kém khi tấn công các cơ quan quan trọng như phổi, gan.[2]

1.3. Bảo vệ chủ động

Ngoài việc tham gia vào quá trình kháng khuẩn và miễn dịch, vitamin D còn có thể bảo vệ chủ động thông qua việc sửa chữa vết thương và loại bỏ vi khuẩn tại nhiều vị trí “hàng rào” khác nhau của cơ thể.[4]

Không chỉ thế, việc thiếu calci còn có nguy cơ dẫn đến hạ calci huyết, khi calci trong cơ thể bị giảm sẽ ảnh hưởng tới hoạt động bình thường của các tế bào lympho và bạch cầu trung tính trong cơ thể.

Có thể hiểu một cách đơn giản, vitamin D đóng ba vai trò chính trong hệ miễn dịch: thứ nhất, hỗ trợ hệ miễn dịch sản xuất các “chiến binh” chống lại mầm bệnh; thứ 2 điều phối, giúp các tế bào miễn dịch đánh trúng đích; thứ ba bảo vệ trực tiếp thông qua việc phục hồi các vết thương hở, cường hóa hàng rào vật lý bảo vệ cơ thể.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch

2. Vitamin D & bệnh nhân Covid

Khi virus xâm nhập vào cơ thể, chúng kích hoạt các tế bào miễn dịch đến tiêu diệt mầm bệnh (virus). Trong nhiều trường hợp, hệ miễn dịch khỏe mạnh, người bệnh sẽ nhanh chóng khỏi và không có những biểu hiện nặng của nhiễm bệnh.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, việc hệ miễn dịch phải liên tục sản xuất quá nhiều các tế bào miễn dịch làm giải phóng các cytokine gây viêm. Các cytokine này sẽ gửi tín hiệu tới hệ miễn dịch, tiếp tục sản xuất nhiều tế bào miễn dịch hơn kéo theo các cytokine cũng liên tục được tạo ra. Những cytokine này tấn công vào phổi và làm phá vỡ các mô phổi. Khi đó, những túi khí nhỏ chứa chất lỏng trong mô phổi bị rò rỉ sẽ gây ra viêm phổi và làm thiếu hụt oxy trong máu. Khi phổi bị tổn thương nặng và gây ra hội chứng suy hô hấp cấp tính, các cơ quan khác bắt đầu bị ảnh hưởng và dẫn đến tình trạng suy đa tạng.[3] Nếu không được điều trị, hội chứng bão cytokine ở bệnh nhân Covid – 19 có thể gây tử vong. Trong trường hợp này, vitamin D với vai trò điều hòa hoạt động miễn dịch, có khả năng duy trì hạn chế sản sinh cytokine, từ đó ngăn ngừa hội chứng cơn bão cytokine.[1]

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc bổ sung đầy đủ vitamin D hỗ trợ phòng ngừa và điều trị các bệnh hô hấp cấp tính. Viện NICE vương quốc Anh (National Institute for Health and Care Excellence) cũng đã đưa ra nghiên cứu về vitamin D đối với COVID-19 về việc sử dụng bổ sung vitamin D để ngăn ngừa nhiễm SARS-CoV-2 (Covid-19) và mối liên quan của vitamin D với COVID -19.[1]

Như vậy, cho đến nay, mặc dù chưa có nước nào bổ sung vitamin D vào phác đồ điều trị covid nhưng việc vitamin D có khả năng hỗ trợ điều trị Covid thông qua tăng cường hệ miễn dịch đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu.

Tài liệu tham khảo:

Covid – Mối quan hệ giữa Vitamin D & Miễn dịch cơ thể

Tagged on: đề kháng miễn dịch sức khỏe

Để lại một bình luận Hủy