Chiều chiều đi làm về, từ đầu ngõ rẽ vào là mình bắt đầu gặp các bà, các mẹ tay cầm chén bột, chén cháo, tay bồng con, bế cháu dỗ dành để con ăn thêm 1 miếng nữa. Rồi 1 đoạn lại gặp các bà các mẹ ngồi túm tụm chia sẻ bí kíp làm sao cho con chịu ăn:
“Phải cho tý mắm, tý muối vào, nhạt như thế này tao còn không ăn được nữa là bọn trẻ”
“Phải lừa lừa cho nó há mồm ra rồi bón 1 thìa thật đầy, dỗ cho nó mải chơi nó mới chịu nuốt, không là nhè ra ngay.”
Rồi thì những câu chê bai, trách móc:
“Cái nhà đấy chả chịu cho con cái ăn gì cả, mẹ lười chảy thây ra, cứ bắt nó ngồi 1 chỗ thì làm sao mà nó ăn được.”
“Con nhà này nói có có chịu nghe đâu. Khoa mí chả học. Ngày trước tôi vẫn nuôi chồng nó như thế, vẫn lấy vợ đẻ con thây. Có sao đâu.”
…..
Và rất nhiều những câu chuyện khác nữa. Chợt nhận ra rằng rất nhiều gia đình, không chỉ các bà mà các mẹ, những bạn trẻ như mình thậm chí trẻ hơn mình, vẫn còn nuôi con theo kiểu “ngày xưa các cụ vẫn thế” mà bỏ qua nhiều kiến thức khoa học, đôi khi dẫn tới những ảnh hưởng lâu dài về sức khỏe cho con trẻ.
Có thể nói tiêu biểu nhất đó là vấn đề ăn uống ở trẻ. Trẻ biếng ăn do rất nhiều nguyên nhân, nhưng nhiều bố mẹ lại mặc định rằng do mình nấu nhạt, dùng vị giác của người lớn làm quy chuẩn nêm nếm thức ăn cho trẻ mà không biết rằng như vậy không những không cải thiện được vấn đề biếng ăn mà còn làm hỏng gai vị giác của trẻ, gây gánh nặng lên gan, thận dẫn tới những hệ lụy về sau. Biếng ăn, trừ biếng ăn sinh lý do các giai đoạn phát triển như mọc răng, lẫy, tập bò, tập đi,… thì thường xuất phát từ việc trẻ thiếu hụt 1 hoặc 1 vài loại chất dinh dưỡng nào đó, khiến cho con có cảm giác ăn không ngon miệng nên không muốn ăn.
Một trong những chất đó là kẽm.
Tuy nhiên, để xác định được trẻ bị thiếu nhóm chất dinh dưỡng nào không thể chỉ dựa vào 1 triệu chứng mà phán đoán được, mà cần dựa vào tổng hợp nhiều biểu hiện khác nhau. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau điểm qua 4 dấu hiệu tiêu biểu mà các bé dễ gặp phải khi thiếu kẽm nhé!
Nội dung chính
4 dấu hiệu cho thấy trẻ có nguy cơ thiếu kẽm
Sức đề kháng yếu, hay ốm vặt
Kẽm đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch. Chúng tham gia vào quá trình biệt hóa các tế bào lympho B và lympho T, các đại thực bào từ đó xây dựng và củng cố hàng rào bảo vệ cơ thể khỏi những tác nhân gây bệnh bên ngoài môi trường avf giúp cho các vết thương mau lành bệnh hơn.
Do đó khi bị thiếu kẽm, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ thiếu đi những chiến binh lympho B và T, từ đó cơ thể trẻ dễ mắc những bệnh nhiễm khuẩn như viêm đường hô hấp đặc biệt khi thay đổi thời tiết, dễ bị tiêu chảy, thường xuyên bị ốm vặt, ốm dai dẳng lâu khỏi,…
Biếng ăn, chậm tăng cân
Trên đầu lưỡi của chúng ta có các gai vị giác, giúp chúng ta cảm nhận được các vị chua, cay, mặn, ngọt của thức ăn. Mà kẽm lại là nguyên tố quan trọng cấu thành nên những gai vị giác này. Do vậy, khi cơ thể thiếu kẽm trẻ sẽ bị giảm độ nhạy cảm về vị giác từ đó khiến trẻ không cảm thấy ngon miệng khi ăn.
Tương tự như vậy, khi người lớn nêm nếm đồ ăn cho trẻ quá mặn (thường vị giác của trẻ nhạy cảm hơn của người lớn, do đó bố mẹ cảm thấy vừa nhưng với con lại là quá mặn) trong 1 thời gian dài khiến cho các gai vị giác của con bị mất độ nhạy cảm. Càng lâu con càng khó cảm nhận được vị của thức ăn, dẫn tới càng nấu mặn con mới ăn, vì chỉ khi nấu mặn con mới cảm nhận được vị của đồ ăn và muốn ăn. Đây không phải dấu hiệu “thiếu muối” như nhiều bố mẹ lầm tưởng, mà là dấu hiệu của gai vị giác đã bị tổn thương. Bố mẹ nên lưu ý để có thể đưa con đi khám, điều trị kịp thời.
Ngủ không ngon, không sâu giấc
Ngoài những vai trò kể trên, kẽm còn giúp vận chuyển canxi từ máu vào não, mà canxi lại là chất đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định thần kinh. Do vậy, khi thiếu kẽm khiến trẻ dễ sinh cáu bẳn, khó chịu, khó đi vào giấc ngủ và ngủ không ngon giấc.
Theo PGS. TS Nguyễn Thị Lâm (Viện dinh dưỡng), có mối liên quan rõ rệt giữa thiếu kẽm và tình trạng tự kỷ của trẻ. Số lượng lớn các trẻ bị tự kỷ hoặc những bệnh liên quan như hội chứng Asperger đều thiếu nhóm vi chất này.
Chậm phát triển về thể lực và trí lực
Kẽm là thành phần cấu tạo nên hơn 80 loại enzym quan trọng trong quá trình tổng hợp ADN, ARN giúp phân chia tế bào, thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển của trẻ. Khi thiếu kẽm, các tế bào sẽ khó có thể sinh sản bình thường từ đó ảnh hưởng tới sự phát triển thể chất (tế bào cơ, xương) cũng như trí tuệ (các nơ-ron thần kinh, tế bào não bộ) của trẻ.
Vì vậy, thiếu kẽm có thể dẫn tới còi xương suy dinh dưỡng ở trẻ, trí tuệ chậm phát triển hoặc mắc các vấn đề về tâm lý, cảm xúc.
Vậy, nhu cầu kẽm của trẻ là bao nhiêu?
Theo công bố của Viện dinh dưỡng Việt Nam, nhu cầu kẽm ở trẻ dưới 1 tuổi vào khoảng 5mg/ngày, ở trẻ 1-10 tuổi khoảng 10mg/ngày, thanh thiếu niên và người trưởng thành khoảng 15mg/ngày đối với nam và 12mg/ngày đối với nữ.
Làm sao khi trẻ thiếu kẽm?
Để phòng thiếu kẽm cho trẻ, bố mẹ nên lựa chọn những món ăn giàu kẽm đan xem vào thực đơn hàng ngày cho con. Những loại thực phẩm giàu kẽm có thể kể đến các loại tôm đồng, lươn, hàu, sò, gan lợn, sữa, thịt bò, lòng đỏ trứng, cá, đậu nành, các hạt có dầu (hạnh nhân, hạt điều, lạc…). Giá đỗ cũng là món ăn giàu kẽm mà lại tương đối dễ hấp thu.
Với trẻ còn bú mẹ nên cố gắng cho trẻ bú sữa mẹ nhiều nhất có thể vì kẽm trong sữa mẹ dễ hấp thu hơn nhiều so với sữa bò và các loại sữa công thức khác. Đặc biệt là trong giai đoạn 3 tháng đầu, khi đó sữa mẹ giàu kẽm nhất. Do đó, trẻ nên được bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và kéo dài đến khi trẻ 2 tuổi. Trong giai đoạn này, mẹ cũng nên thường xuyên bổ sung kẽm qua thức ăn giàu kẽm và các thực phẩm bổ sung kẽm khác.
Đối với trẻ thiếu kẽm, cần bổ sung kẽm bố mẹ cũng có thể lựa chọn các loại siro, cốm kẽm,… nhất là khi trẻ bị tiêu chảy kéo dài hoặc viêm đường hô hấp. Tuy nhiên, để tốt nhất cho con, bố mẹ cũng nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia, bác sĩ có chuyên môn trước khi sử dụng những sản phẩm này cho con nhé.